Zabytkowy Park w Pokoju to jeden z największych kompleksów parkowych w województwie opolskim, rozciągający się na powierzchni niemal 200 hektarów. Jego historia sięga XVIII wieku, kiedy książę Carl Christian von Württemberg założył tutaj rezydencję zwaną Karlsruhe. Dziś, po latach zapomnienia i niedawnej rewitalizacji, park znów przyciąga spacerowiczów unikalnym połączeniem geometrycznego ogrodu francuskiego z naturalistycznym parkiem angielskim.

Miejscowość Pokój leży w samym sercu Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, w połowie drogi między Opolem a Namysłowem. To nie przypadek, że przed wojną miała status uzdrowiska – mikroklimat i położenie sprawiały, że chętnie przyjeżdżano tu na regenerację.

Historia parku – od książęcej Arkadii do zapomnienia

Pierwotnie park tworzono według zasad francuskiego ogrodnictwa barokowego. Symetryczne alejki, geometryczne trawniki i posągi antycznych bogów miały symbolizować mityczną Arkadię – sielankową krainę z greckiej poezji. Na końcu głównej osi kompozycyjnej powstał salon wodny na wyspie, dziś zwany herbaciarnią.

Z czasem przekształcono założenie w park angielski, który nawiązywał do naturalnego krajobrazu. Ta różnorodność stylów sprawia, że Pokój wyróżnia się na mapie regionu.

Koniec II wojny światowej przyniósł katastrofę. Pałac został wysadzony w powietrze, a park przez następne dziesięciolecia popadał w ruinę. W 1945 roku w miejscowości pozostało zaledwie 99 mieszkańców. Dopiero przekazanie terenu gminie w 2009 roku otworzyło drogę do ratowania tego miejsca.

Co zobaczyć podczas spaceru po parku

Park składa się z trzech części: ogrodu barokowego, XIX-wiecznego parku krajobrazowego oraz parku angielskiego w Winnej Górze. Najciekawsze elementy koncentrują się na obszarze około 45 hektarów, choć całość wraz z częścią w Winnej Górze to prawie 200 ha.

Najbardziej charakterystycznym punktem jest pomnik Śpiącego Lwa – rzeźba, która pierwotnie symbolizowała spokój w Europie. Po rewitalizacji odzyskała dawny wygląd i stanowi ulubiony cel fotograficznych wycieczek. Obok lwa warto zwrócić uwagę na odnowione popiersia i parkowe rzeźby, które przypominają o czasach, gdy park miał być ziemską Arkadią.

Salon wodny na wyspie, nazywany też herbaciarnią, to kolejny ciekawy element. Choć od dawna nie funkcjonuje jako miejsce spotkań, jego położenie i architektura robią wrażenie. W parku znajduje się też odnowiona oranżeria oraz nowo wybudowany amfiteatr, gdzie latem odbywają się koncerty i przedstawienia.

W parku rośnie najstarsza w Polsce sosna wejmutka. Ochroną pomnikową objęte są też trzy dęby szypułkowe oraz jesion wyniosły.

Drzewa i rośliny – żywy pomnik dendroflory

Drzewostan to prawdziwa gratka dla miłośników przyrody. Dominują dęby szypułkowe, buki pospolite, świerki i sosny, ale obok krajowych gatunków rosną tu także egzotyczne okazy: kasztany jadalne, dęby błotne, daglezje zielone czy czerwone odmiany buka.

Szczególną uwagę zwracają rozłożyste rododendrony w trzech kolorach – białym, różowym i fioletowym. Podobnie jak te w Mosznej, prawdopodobnie pochodzą ze słynnej szkółki Seidla z okolic Drezna. Wiosną park zamienia się w kolorowy dywan dzięki zawicom gajowym, konwaliom, fiołkom i złoci.

Fauna – kogo można spotkać w parku

Park bezpośrednio łączy się z otaczającymi go lasami, co umożliwia zwierzętom swobodne przemieszczanie się. Wśród drzew żyją wiewiórki, a zimą nie jest rzadkością spotkanie lisów, dzików, saren czy jeleni. Można też natknąć się na jaszczurki, zaskrońca, a nawet żmiję zygzakowatą – choć ta ostatnia raczej unika ludzi.

Ptaki i płazy reprezentują liczne gatunki, z których 14 objętych jest ochroną ścisłą, a 9 częściową. Szczególnie bogata w chronione gatunki jest okolica Winnej Góry.

Rewitalizacja – powrót do życia

Między 2017 a 2024 rokiem gmina Pokój zrealizowała 11 projektów rewitalizacyjnych o łącznej wartości 34 milionów złotych. 29 milionów pochodziło ze środków zewnętrznych – głównie unijnych – a 5 milionów z budżetu gminy. Prace trwały sześć lat i objęły 20 hektarów parku.

Odtworzono ogród francuski i część parku angielskiego, odnowiono ścieżki spacerowe, zabezpieczono salon wodny i herbaciarnię. Powstały dwa nowe pawilony, w których prowadzone są zajęcia ekologiczne i przyrodnicze. Cały projekt był skomplikowany ze względu na wymagania dotyczące ochrony bioróżnorodności i dziedzictwa zabytkowego.

Przed wojną Pokój miał status uzdrowiska. Funkcjonujący tu do dziś szpital rehabilitacyjny pacjenci często traktują jak sanatorium.

Dla kogo jest ten park

Park sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią przestrzeń do swobodnego biegania i odkrywania – dzieci uwielbiają szukać rzeźb i tajemniczych zakątków. Miłośnicy historii sztuki ogrodowej znajdą tu unikalne połączenie dwóch stylów projektowania.

Spacerowicze i biegacze mają do dyspozycji kilka kilometrów odnowionych ścieżek. Pełna pętla przez park to około 6,5 km, co zajmuje od 1,5 do 2 godzin spokojnego marszu. Teren jest łagodny, bez stromych podejść, więc trasa nie wymaga kondycji.

Park ma też coś z dzikiego lasu – miejscami sprawia wrażenie nieodkrytego i tajemniczego. Nie jest to wypielęgnowany ogród miejski, ale raczej połączenie kultury z naturą, gdzie przyroda ma swoje prawa.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny przez cały rok. Park nie ma godzin otwarcia – można go zwiedzać o dowolnej porze dnia, choć oczywiście najlepiej w dziennym świetle.

Jak dojechać: Pokój leży przy drodze krajowej łączącej Opole z Namysłowem i dalej z Wrocławiem. Z Opola to około 30 km, z Namysłowa podobna odległość. Samochodem można dojechać bezpośrednio do parku – są miejsca parkingowe. Dla osób podróżujących komunikacją publiczną dostępne są autobusy z Opola, choć warto sprawdzić rozkład jazdy, bo połączenia nie są zbyt częste.

Ile czasu zarezerwować: Na spokojny spacer główną trasą wystarczy 1,5-2 godziny. Jeśli ktoś chce dokładnie poznać wszystkie zakątki, warto przeznaczyć pół dnia. Wiosną, gdy kwitną rododendrony i zawilce, można spędzić tu jeszcze więcej czasu robiąc zdjęcia.

Co zabrać: Wygodne buty – ścieżki są odnowione, ale miejscami mogą być wilgotne po deszczu. Latem przydadzą się środki na komary, bo w okolicy są stawy i tereny podmokłe.

W okolicy: Warto połączyć wizytę w parku z wypadem do pobliskiego Paryża – miejscowości z miniaturą wieży Eiffla. To tylko kilka kilometrów dalej i całkiem zabawna ciekawostka.